ÖZ
Amaç
D vitamini kemik sağlığında başta olmak üzere vücutta birçok sistem üzerinde bir hormon görevi görmektedir. Osteomalazi yaygın kas ve kemik ağrısı ile seyreden ve hastaların birçoğunda D vitamini eksikliğine bağlı gelişen bir durumdur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki aile hekimlerinin D vitamini eksikliği ve osteomalazi hakkındaki bilgilerini, tutumlarını ve tedavi yaklaşımlarını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem
Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülen çalışmamıza toplam 202 aile hekimi dahil edildi. Çalışmada veri toplamak amacıyla literatür taranarak Google forms aracılığıyla hazırlanan anket formu kullanıldı. Anket, toplam 37 soru içermekteydi.
Bulgular
Çalışmaya katılan hekimlerin yaklaşık dörtte üçü poliklinikte D vitamini eksikliği ile sık karşılaştıklarını ve aile sağlığı merkezlerinde D vitamini düzeyi bakılması gerektiğini belirtti. Osteomalazi konusunda farkındalıklarına bakıldığında aile hekimliği uzmanları ve daha tecrübeli hekimler lehine istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek farkındalık mevcuttu (p<0,001). Katılımcıların D vitamini eksikliği yönetiminde kendi yeterlilik seviyelerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde aile hekimliği uzmanları pratisyen aile hekimlerine göre kendilerini daha yeterli hissediyorlardı. D vitamini eksikliği ve osteomalaziyle alakalı hizmet içi eğitim alma durumları sorgulandığında ise %87,6 hekim eğitim almadığını belirtti.
Sonuç
Ülkemizde aile hekimi olarak çalışan uzman hekimler ve pratisyenler arasında D vitamini eksikliği ve osteomalaziye yaklaşımlarında farklılıklar olduğu ve standart bir yaklaşımın henüz yerleşmediğini düşünebiliriz. Doktorların bilgisini tazelemek ve güncellemek adına hizmet içi eğitimler sürekli tıp eğitiminin vazgeçilmez bir parçası olmalıdır.
Anahtar Kelimeler:
Aile hekimi, D vitamini, osteomalazi
Kaynaklar
1Christakos S, Dhawan P, Verstuyf A, Verlinden L, Carmeliet G. Vitamin D: metabolism, molecular mechanism of action, and pleiotropic effects. Physiol Rev. 2016;96:365-408.
2Hossein-nezhad A, Holick MF. Vitamin D for health: a global perspective. Mayo Clin Proc. 2013;88:720-55.
3Zgliczyński WS, Rostkowska OM, Sarecka-Hujar B. Vitamin D knowledge, attitudes and practices of Polish medical doctors. Nutrients. 2021;13:2443.
4LeBoff MS, Kohlmeier L, Hurwitz S, Franklin J, Wright J, Glowacki J. Occult vitamin D deficiency in postmenopausal US women with acute hip fracture. JAMA. 1999;281:1505-11.
5Al-Amri F, Gad A, Al-Habib D, Ibrahim AK. Knowledge, attitude and practice regarding vitamin D among primary health care physicians in Riyadh city, Saudi Arabia, 2015. World J Food Sci Technol. 2017;1:47-55.
6Hassan M, Khan MS, Rehan M, Tariq T, Jawa A, Waqar SH. Knowledge attitude and practices about management of vitamin D deficiency among doctors in Pakistan. Pak J Med Res. 2018;57:55-60.
7Almushayti ZA, Alhatlani AH, Abusharkh FH, Aqeel AA, Alderaan SS, Alabdullatif N, et al. General awareness regarding dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA) scan and osteoporosis in Saudi Arabia: a cross-sectional study. Cureus. 2025;17:e83165.
8Toprak GD, Hatun Ş. D vitamini yetersizliği ve D vitamini desteği konusunda pratisyen hekimlerin tutumları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2004;13:16-8.
9Bonevski B, Girgis A, Magin P, Horton G, Brozek I, Armstrong B. Prescribing sunshine: a cross-sectional survey of 500 Australian general practitioners’ practices and attitudes about vitamin D. Int J Cancer. 2012;130:2138-45.
10Reeder AI, Jopson JA, Gray AR. “Prescribing sunshine”: a national, cross-sectional survey of 1,089 New Zealand general practitioners regarding their sun exposure and vitamin D perceptions, and advice provided to patients. BMC Fam Pract. 2012;13:85.
11Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007;357:266-81.
12Wacker M, Holick MF. Sunlight and vitamin D: a global perspective for health. Dermatoendocrinol. 2013;5:51-108.
13National Osteoporosis Society. UK lacks knowledge on vitamin D. London (England): National Osteoporosis Society; 2009.
14American Academy of Dermatology issues updated position statement on vitamin D. American Academy of Dermatology, 2009.
15Monserrat-García MT, Ortíz-Prieto A, Martín-Carrasco P, Conejo-Mir-Sánchez J. RF- insufficient exposure to sunlight and global mortality: should we advise against or recommend sun exposure? Actas Dermosifiliogr. 2017;108:257-8. English, Spanish.
16Greiller CL, Martineau AR. Modulation of the immune response to respiratory viruses by vitamin D. Nutrients. 2015;7:4240-70.
17Siddiqui M, Manansala JS, Abdulrahman HA, Nasrallah GK, Smatti MK, Younes N, et al. Immune modulatory effects of vitamin D on viral infections. Nutrients. 2020;12:2879.
18Sowah D, Fan X, Dennett L, Hagtvedt R, Straube S. Vitamin D levels and deficiency with different occupations: a systematic review. BMC Public Health. 2017;17:519.
19Mekonnen W, Feleke Y, Desalegn Y, Tarekegne G, Lambisso B, Haidar J, et al. Knowledge, attitude and practice of health care workers on measuring adult vitamin D level, diagnosis of deficiency, and management of consequent health conditions in three ecologies of Ethiopia: a cross-sectional study. BMC Nutr. 2020;6:77.
20Kandula P, Dobre M, Schold JD, Schreiber MJ Jr, Mehrotra R, Navaneethan SD. Vitamin D supplementation in chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies and randomized controlled trials. Clin J Am Soc Nephrol. 2011;6:50-62.
21Kopes-Kerr C. Should family physicians routinely screen for vitamin D deficiency? No: screening is unnecessary, and routine supplementation makes more sense. Am Fam Physician. 2013;87:od2.
22Lyman D. Undiagnosed vitamin D deficiency in the hospitalized patient. Am Fam Physician. 2005;71:299-304.
23Holick MF. Resurrection of vitamin D deficiency and rickets. J Clin Invest. 2006;116:2062-72.
24Çidem M, Kara S, Sarı H, Özkaya M, Karaca İ. Yaygın kas-iskelet ağrısı olan hastalarda D vitamini eksikliği prevalansı ve risk faktörleri. J Clin Exp Invest. 2013;4:488-91.
25Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu, 2022. Erişim Linki: https://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/OSTEOPOROZ_MKH2022.pdf?a=1
26Institute of Medicine. Report brief: dietary reference intakes for calcium and vitamin D, released November 30, 2010.
27Costa-Fernandes N, Adodra A, Blair M, Kwong H. G60 awareness, knowledge and practice of vitamin D deficiency amongst health care professionals in northwest London. Arch Dis Child. 2014;99(Suppl 1):A25-A.
28Saeed AA, Eid M, Ahmed S, Abboud M, Sami B. Knowledge, attitude, and practice regarding vitamin D deficiency among community pharmacists and prescribing doctors in Khartoum city, Sudan, 2020. Matrix Sci Pharma. 2020;4:41-4.
29Chel V, Wijnhoven HA, Smit JH, Ooms M, Lips P. Efficacy of different doses and time intervals of oral vitamin D supplementation with or without calcium in elderly nursing home residents. Osteoporos Int. 2008;19:663-71.
30Agarwal S, Kovilam O, Agrawal DK. Vitamin D and its impact on maternal-fetal outcomes in pregnancy: a critical review. Crit Rev Food Sci Nutr. 2018;58:755-69.
31Elitok GK, Bulbul L, Evci M, Zubarioglu U, Toraman T, Acar DB, et al. Evaluation of health care professionals’ knowledge and attitudes regarding maternal vitamin D supplementation. Med Bull Sisli Etfal Hosp. 2017;51:48-55.
